Wie heeft de achternaam bedacht? Het lijkt de normaalste zaak van de wereld om een achternaam te hebben. Toch hadden onze verre voorouders geen officiële achternaam. Dat was ook niet echt nodig aangezien mensen elkaar wel kenden. Of in ieder geval wisten ze wel waar je ongeveer woonde en hoe je heette. Je verre voorouders werden gewoon bij de voornaam genoemd. Dat kon ook een roepnaam of een bijnaam zijn. Die bijnaam had ook vaak te maken met je beroep. Zoals: Piet (de) Smit, men wist op die manier wie er bedoeld werd.

Wie heeft de achternaam bedacht?

Om de vraag te beantwoorden komen we terecht bij Napoleon Bonaparte. Deze Franse legeraanvoerder kroonde zichzelf in 1804 tot keizer. Vanaf 1806 heerst hij over bijna heel Europa en hij wordt gezien als een alleenheerser. Hij veranderde veel zaken in zijn voordeel in de landen waar hij heerste. Zo voerde hij in Nederland in 1811 de burgerlijke stand in. In de burgerlijke stand worden persoonsregisters bijgehouden. Wie wordt geboren, wie trouwen er en wie sterven er.

Napoleon verplichte het inschrijven in de burgerlijke stand. De vraag rijst waarom hij dit verplicht stelde, het was voornamelijk uit eigen belang. Door de invoering van de burgerlijke stand kon hij zien welke mannen het leger in moesten. Ook had hij door de gegevens in de burgerlijke stand, een goed overzicht van welke mensen hij belasting kon vragen. Voor Napoleon een strategische zet, zodat hij alles goed in de gaten kon houden en er duidelijk kwam.

Hoe ontstond de achternaam?

Toch hadden de mensen in het Zuiden van ons land vóór de komst van Napoleon wel een familienaam. De burgerlijke stand werd hier al voor zijn aankomst ingevoerd. De inwoners van de de rest van ons land hadden meestal wel een familienaam. Deze stond echter niet echt vast en kon nog wel eens veranderen. Zo kon bijvoorbeeld de schrijfwijze ervan veranderen, of er werd een beroep of woonplaats toegevoegd.

Je zult je misschien afvragen hoe de achternaam ontstond. Zoals ik hierboven beschreef, hadden de meeste inwoners van Nederland hadden wel een familienaam. Deze was ontstaan uit het patroniemensysteem, wat zeer gebruikelijk was in die tijd. Een patroniem is een ander woord voor een vadersnaam. Een vadersnaam is een naam, die aangeeft hoe de vader van de naamdrager heet. De familienaam is dus afgeleid van de naam van de vader. Je kunt hierbij denken aan bekende voorbeelden, zoals: Willemsen (Willems-zoon), Petersen (Pieters-zoon) en Janssen (Jans-zoon).

Toch waren de gezinnen over het algemeen groot in die tijd. Het was heel gewoon als je met zijn tienen thuis was met bijvoorbeeld 6 zonen. Alle zonen hadden in dit geval dezelfde achternaam. Om verwarring te voorkomen werd er vaak nog een extra naan toegevoegd. Je kunt hierbij denken aan een bijnaam, zoals Willems-zoon de Smit, als één van de zoons Smit was van beroep. Als je van een boerderij kwam die “Achterdijk” heette, kon er bijvoorbeeld “van Dijk” aan je familienaam werden toegevoegd.

Wie heeft de achternaam bedacht?

Zoals je hebt kunnen lezen waren de familienamen al wel aanwezig in ons land. Toch hebben we de ontwikkeling van een geregistreerde achternaam aan Napoleon te danken. Hij is degene geweest die het verplicht stelde om een officiële familienaam op te geven en hiermee het startsein te geven voor de burgerlijke stand. Hier zijn wij, genealogen, zeer blij mee. Het maakt het zoeken naar onze voorouders een stuk eenvoudiger.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.